#22 Kan de psycholoog je gedachten lezen?

Lekker op vakantie, duizenden kilometers verwijderd van ons pittoreske Holland loop je, uiteraard, altijd weer landgenoten tegen het lijf. Je maakt kennis en geniet van het prachtige heldere water terwijl de zon heerlijk op je schouders brandt. ‘Maar wat doe je eigenlijk in het dagelijks leven?’ Ohnee. Ja toch wel, daar is de welbekende vraag waar menig psycholoog even zijn adem voor inhoudt. Zal ik het dan maar gewoon zeggen of ga ik het deze keer weer actief vermijden? ‘Ik ben psycholoog’, stamel je dan toch semi-automatisch uit.

‘Aha, leuk zeg! Dus jij kan mijn gedachten lezen!’

Van alle 56 landen waar ik ben geweest en van alle mensen afkomstig uit verschillende culturen die mijn pad kruisten verschilden hun reactie minimaal van bovenstaande uitspraak. En natuurlijk is dit voor andere beroepen ook van toepassing: het lokt veelal een gelijksoortige reactie bij je gesprekspartner uit, maar ondanks dat vind ik het een grappig fenomeen wat er gebeurt wanneer je bekend maakt psycholoog te zijn. Wanneer je zegt dat je dokter bent is er altijd wel een vraag naar de werking van medicatie of een allergische reactie waar de persoon in kwestie momenteel last van heeft, en doe je een PhD dan snappen maar weinig van je daadwerkelijke werkzaamheden en zal er snel op een ander onderwerp ingegaan worden.

 

‘Ja, klopt! Ik kan je gedachten lezen! En oee, ik zal ze maar niet hardop zeggen!’

 

Maar wat verwachten mensen op de vraag of wij daadwerkelijk andermans gedachten kunnen lezen? Dat we met elkaar in de werkgroep zitten en oefenen om in elkaars hoofd te kijken en daar een verbatim van moeten schrijven als eindopdracht, dat onze studieboeken bestaan uit titels als ‘Gedachtenlezen voor Dummies’ en ‘Waarzeggen uit de hersenpan’ en we voor ons tentamen de professor zijn gedachten uitlezen terwijl hij in het midden van de klas op een grote bruine sofa ligt. Ik zou er wel voor tekenen! Of bij nader inzien, nee, als het kan liever niet! Zou jij alle gedachten van je naasten willen weten?

 

Maar waar komt dit idee toch vandaan? Dat psychologen gedachten kunnen lezen? En zijn we daadwerkelijk zo bedreigend dat we ingeschat worden om over dit zesde zintuig te beschikken? Ik heb zelfs een paar keer meegemaakt dat iemand zei ‘Oh, dan praat ik niet meer met jou’ en zich resoluut omdraaide en weg liep. Maar zelfs wij, psychologen, kunnen  (gelukkig) geen gedachten lezen. Wat we wél doen tijdens onze studie is dat we ons goed verdiepen in het menselijk gedrag. Door onszelf daarin te specialiseren, kunnen we patronen herkennen en proberen te verklaren, waardoor het soms lijkt dat we het kunnen voorspellen. Meestal komen we met die methode een heel eind, maar daar is wel altijd de samenwerking met de cliënt voor nodig. ‘Ben je dan continu bezig om mij te analyseren?’ is tevens een veel gestelde vraag. Nou eerlijk gezegd: soms wel en soms niet, afhankelijk van de pet die ik op heb.

Ben je dan continu bezig om mij te analyseren?

Nu ik bezig ben met de cursus Cognitieve Gedragstherapie betrap ik mezelf erop dat ik de stof die we daar leren direct toepas op mijn omgeving. En dat is ook weer het gave van de psychologie vind ik! Want het is overal en altijd aanwezig, op elk werkvlak en in elke situatie. Ik smul ervan dat wat ik in de cursus leer de week daarop direct kan toepassen: in de praktijk tijdens de volgende therapie sessies met mijn cliënt, of op jou! Want even heel eerlijk: mijn psychologische knop kan nooit meer helemaal op OFF gezet worden, enkel op het hoger of lagere ‘volume’ standje. De studie psychologie heeft invloed op hoe ik denk en vormt mij als persoon. En dat is heel logisch, want ik ben er zoveel mee bezig, dat de psychologie zich automatisch in mijn leven heeft geïntegreerd. En wanneer ik er heel bewust mee bezig ben, door bezig te zijn met de theoretische achtergrond en bijpassende interventies van de CGT-cursus bijvoorbeeld, ben ik mezelf heel bewust aan het ontwikkelen. In die fase betrap ik mezelf de psychologen pet op te hebben wanneer ik doorvraag en een neerwaartse pijltechniek toepas, een socratische dialoog voer of iemands gedachten aan het lezen ehh uitdagen ben. Behalve mijn broertje zegt eigenlijk niemand er wat van. Is het dan al zo ver geïntegreerd in mij als persoon? Of denken mensen het wel eens, maar laten ze het er dan maar bij? Broertje lief is daar heel direct in ‘Jaaaaaa, zit ik natuurlijk precies met een psycholoog aan tafel’ als ik hem vraag 345 voor de neus leg.

Nu ik bezig ben met de cursus Cognitieve Gedragstherapie betrap ik mezelf erop dat ik de stof die we daar leren direct toepas op mijn omgeving.

En ik kan het me wel voorstellen hoor! Niemand heeft altijd even veel zin om diep te graven, want niet overal ligt een onderliggende pijn die zorgt dat jij op dat moment chagrijnig bent. En misschien is die pijn er wel, maar heb je op dat moment even geen zin om daar bij stil te staan en geforceerd te worden om er diepzinnig over na te denken met al onze psychologische vragen die we op je afvuren. Misschien betrap jij jezelf er ook weleens op dat het volgende zomaar plots gebeurd:

 

‘Ja, vroeger was ik als kind wel wat stiller en liet ik me niet zoveel zien’

‘Wat hield je daarin dan tegen, jezelf te laten zien?’

‘Ik trok me wat meer terug en was dan in mijn eigen wereld’

‘Want als je je wel liet zien, wat zou er dan gebeuren?’

‘Ik hoorde er niet bij, dus begon er maar niet aan’

‘En wat betekende dat voor jou, dat je daar niet bij hoorde?’

‘Ja, daarin voelde ik me wel echt anders dan de rest’

‘En wat zei dat over jou als persoon?’

‘Dat ik een mislukking was’

 

Nou, fijn joh. Zit je beste vriendin dan, lekker te nippen aan haar cappuccino met havermelk op een zondagmiddag even te vertellen dat ze zich vroeger een mislukking voelde. En dan denken wij psycholoog ook nog eens ‘eureka!’. Want die neerwaarstepijltechniek ging best soepel en je hebt de leefregels en kernopvatting naar boven weten te krijgen. Winning!

 

Door het ophalen en aanleren van nieuwe interventies in de cursus is gedrag makkelijker te verklaren. Daarin bestaan geen zekerheden, maar wel logische opeenvolgingen van bijvoorbeeld patronen, volgend uit persoonlijkheid, jouw geschiedenis en vooral ervaringen. Met behulp van theoretische modellen komt naar voor wat op welke manier is aangeleerd en hoe een neutrale situatie voor jou bijvoorbeeld heel veel betekenis heeft gekregen. Omdat je vroeger bent gepest, kan je heel heftig reageren als anno 2019 een vriendengroep jou niet meevraagt naar een concert, aangezien dit direct weer de pijn van het buitensluiten van vroeger naar boven roept.

 

Dus excuses voor mijn omgeving: de psychologen pet gaat ook nog even niet af (of nooit meer?)! De cursus is nu halverwege en gaat nog  door. Maar stiekem vind ik dat ook het mooiste van de psychologie en ben ik ook trots dat het deel van mij is geworden. Niet alleen in de behandelkamer, maar ook in het dagelijks leven. Nu hard bidden dat broerlief daar op een dag ook zo over zal denken!


Heb jij ook een leuk verhaal die jij wilt delen? Stuur dan een mail naar blog@aandeslagalspsycholoog.nl

 

Interesse in een basiscursus cognitieve gedragstherapie? Klik hier

Reactie schrijven

Commentaren: 0